tưởng niệm




Tôi Thoáng Nhìn Trịnh Công Sơn

--- La Toàn Vinh ---


Tôi thoáng nhìn Trịnh Công Sơn trong những khoảnh khắc của cuộc đời,trong ký ức của tôi, về người nghệ sỹ này, một trong những hiếm hoi mà cuộc đời đã dành cho nền văn nghệ Việt-Nam, đối với tôi, nghệ thuật không thể định nghĩa với hai chữ "Hay" hoặc "Dở" mà chỉ nhìn tạm thời bởi những quan điểm như thích hay không thích mà thôi... Tuy nhiên, dù có yêu thích hay không yêu thích, qua thời gian nó vẫn không còn, vì cuộc đời như nhạc sỹ đã gửi gấm trong hầu hết những ca khúc vốn "vô thường" "vô ngã" nhạc Trịnh Công Sơn có người khen cũng có người chê, đó là lẽ thường tình, vì những diễn biến trừu tượng bên trong mỗi con người.Trong lòng nhân sinh tràn đầy những ảo giác vô minh cùng ngã chấp.
Nhạc sỹ Trinh Công Sơn đã ra đi, đi về nơi bàng bạc một cõi không vô tận, một nơi không sinh, không diệt, không khởi, không tận, vì trong cõi mơ này, vốn dĩ là cõi tạm qua suy tưởng vọng về của nghiệp; nhạc Trịnh Công Sơn bàng bạc qua không gian, thời gian, suốt ba thập niên, đi vào lòng con người việt-nam cho dù được chấp nhận hay không chấp nhận với 30 năm là một vị trí đáng kể trong lich sử âm nhạc Việt Nam...
Nhạc Trinh Công Sơn, dễ dàng đi vào lòng người, chứa đựng thật nhiều điều sâu sắc qua những tinh thần truyền thống,một người duy nhất khiến tôi có thể so sánh với Milarepa của Tây Tạng, người đã đem những tinh hoa của Phật giáo vào âm nhạc..
Từ khi tôi còn là học sinh trung học, nhạc Trịnh Công Sơn như một thông điệp đến với mọi người, duy lúc đó chỉ có Khánh Ly hát, rồi lớn dần theo năm tháng, tôi cảm nhận được chiều sâu, rộng của nó, qua những biến động của chiến tranh và hòa bình trên đất nước Việt Nam thân yêu...

Vì bài viết này không thể nào nói hết được cái to tát mà cả cuộc đời Trịnh Công Sơn đã dành cho âm nhạc VN, tuy nhiên tôi tạm thời nhìn thoáng qua với nhiều giai đoạn:

Giai đoạn khởi đầu, nhạc Trịnh Công Sơn mô tả thiên về tình cảm thiên nhiên, con người, tuy nhiên con người ở đây đã được hư cấu nghệ thuật, nên đi ngoài những khuôn khổ bình thường, giai đoạn này có thể gọi là một hình thái của trừu tượng trử tình (abstraction lyrique), những bài như "Hạ Trắng", "Diễm Xưa" v.v.. phản ánh những suy tưởng phóng khoáng, trữ tình gần gũi với thi ca, chứ không đơn thuần là lãng mạn (romantique), vì lẽ khuynh hướng lãng mạn nó còn giới hạn bởi những dáng dấp thực sự của một con người,một loại thuộc tả chân (figuratif), như bao nhạc sỷ đương thời khác biểu hiện...

Rồi những giai đoạn tiếp nối, Trịnh Công Sơn đi vào chiều sâu, chiều rộng của kiếp nhân sinh, qua một chiều thứ 4 là xã hội (4 eme dimension), lúc bấy giờ xã hội VN đang vác trên lưng bởi những bi thảm, loan lạc của chiến tranh, nhạc Trịnh Công Sơn , man mác một cái gì đó như lời kêu gọi đến lương tâm con người qua hình thái hiện thưc phê phán (réalism-critiqué); vì những đổ vỡ đã xảy ra khắp mọi nơi trên quê hương Việt-Nam, lúc bấy giờ nhạc Trịnh Công Sơn nó như một bối cảnh mang tính chất lập thể (cubism), để hàn gắn, để xây dựng, để đề cao giác tính qua lương tâm con người. Hình ảnh này không khác chi một tác phẩm lập thể của danh họa Picasso ở những năm Đức quốc xã tấn công Tây Ban Nha, như văn sỹ Hermann Kestel đà viết về "Những Đứa Trẻ ở Guernica", Picasso cũng đã có một tác phẩm như vậy (nếu như chiến tranh hiện hữu như một biến cố của con người thời không ai có thể chấp nhận được ,cũng không ai hô hào chiến tranh cùng tiếp tay với nọ)
Giai đoạn điển hình này, ta có thể tìm thấy Trịnh Công Sơn qua những ca khúc Hát trên những xác người, Gia tài của mẹ, nói chung những Ca Khúc Da Vàng vv...

Giai đoạn chuyển tiếp, đến với những bài nhẹ nhàng như Quỳnh Hương, Đóa Hoa Vô Thường , Hai Mươi Mùa Nắng Lạ, nó lại làm những cấu trúc siêu thực (surréalism) những hình tựơng như đang bay bổng trong không gian vô tận nó đậm đà như của Chagall với những không gian siêu thực hòa vào trong khung trời xanh thẳm ..
Năm 1978-79 tôi gặp anh Trịnh Công Sơn ở nhà văn hóa thanh niên, năm đó TCS vừa xong một chuyến thực tế về, anh từ Huế vào, đêm trình diễn đó có cả Trần Long Ẩn với bài vừa mới sáng tác như Đi Qua Vùng Cỏ Non, Miên Đức Thắng, và Trịnh Công Sơn với Mỗi Ngày Tôi Chọn Một Niềm Vui tất cả đều tự biên tự diễn,qua bao nhiêu năm những dòng nhạc đó như an trú mãi trong con người tôi như một thực tại hạnh phúc...''mỗi ngày tôi chọn một niềm vui, chọn những bông hoa và những nụ cười" niềm hạnh phúc tự nhiên đó làm tôi liên tưởng đến ''đóa sen trên tay Đức Phật" và nụ cười của ông Ca-diếp Kassapa sự cảm nhận hạnh phúc đó bàng bạc vào cõi không miên viễn...

Mùa xuân 1992.
Tôi thoáng nhìn Trịnh Công Sơn đứng với các bạn bè trên thềm nhà của Hoàng Xuân Giang, trên đường Linton, Montreal và bây giờ ở một nơi nào đó trên đất nước Việt Nam, Trịnh Công Sơn làm một đóa hoa trong vườn hoa của làng âm nhạc Việt Nam hiện đại .

Là một người làm nghệ thuật tạo hình , tôi mạo muội viết và nhận đinh về một nhạc sỹ là một cái gì đó đặc biệt,hơn thế nữa, hầu hết những nhạc sỹ của thế hệ thứ nhất của âm nhạc Việt Nam như: Đặng Thế Phong,Văn Cao, Phạm Duy vv đều xuất thân từ một trường duy nhất là Cao đẳng mỹ thuật Đông dương,như chính Trịnh Công Sơn đã vẽ thật nhiều,bên cạnh những ca nhạc sỹ thế giới ta thấy có; John Lennon, Paul Mc Cartney, Tony Bennette, Miles Davis, Yoko Ono vv...
Trịnh Công Sơn khi còn sống chắc hẳn là có những người khen, kẻ chê vì nhiều lý do, tuy nhiên với một con người đã thấm nhuần đạo học thời cái thân tứ đại này còn không có, chứ nói chi đến những chê khen huyễn mộng như trong cõi ta bà này ...

La Toàn Vinh
nhân ngày giỗ một năm của Trịnh Công Sơn





nguồn: demthu.lonestar.org
  Trịnh Công Sơn:
> bài hát
> bài viết
> hình ảnh
> phỏng vấn
> bút tích
> dòng thời gian

Những người mến mộ:
> những kỷ niệm
> bài viết
> tưởng niệm
> tin tức
> sách
> lưu bút

Khánh Ly


Phố Xưa


- 20 bài mới nhất



Một hình ảnh ngẫu nhiên:






Gia Sư: Gia Đình + Sinh Viên
 
Address: www.SuuTap.com/TrinhCongSon - Collection: Hoang Truc Ly - Design & script: Sony Ho